راهنمای جامع مغایرت بانکی

تعریف صورت مغایرت بانکی در حسابداری

صورت مغایرت بانکی همان صورتی است که برای بررسی اختلاف حساب اسناد حسابداری و تراکنش‌های بانکی ایجاد می‌شود. با کمک این صورت، از تطابق اسناد حسابداری و صورت‌های دریافتی از بانک را کنترل می‌کنیم. تهیه این صورت مزایای متعددی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:  

• کمک به شناسایی خطاهای ثبت‌شده در دفاتر حسابداری یا سیستم بانکی
• جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی و تراکنش‌های غیرمجاز
• افزایش دقت اسناد مالی و اطمینان از صحت مانده‌حساب‌ها
• ایجاد شواهد قابل‌اتکا برای ممیزی داخلی و حسابرسی
• تسهیل پروسه بستن حساب‌ها در پایان دوره یا ماه
• بهبود مدیریت نقدینگی با ارائه تصویر حقیقی وضعیت وجوه نقد

مغایرت بانکی در اکسل و ترازنامه

بر اساس استانداردها و اصول پایه حسابداری، حساب‌های شرکت می‌بایست همواره تراز باشند. بدین معنا که جمع ستون‌های بدهکار و بستانکار در ترازنامه برابر باشند. برای درک بهتر تراز بودن حساب‌ها و ایجاد ترازنامه، می‌توانید مقاله آموزش ترازنامه چیست را دنبال کنید. درست همانند سایر صورت‌ها، برای اطمینان از تراز بودن اسناد حسابداری نیز می‌بایست از صورت مغایرت بانکی و مغایرت گیری بانکی استفاده کنیم. پس از ورود به این مرحله با 2 سناریو مواجه می‌شویم:

• تراز بودن ستون بدهکار و بستانکار: در این حالت مطمئن می‌شویم که مغایرتی در عملیات مالی و بانکی وجود ندارد.
• ناترازی ستون‌های بدهکار و بستانکار: در این حالت می‌بایست مغایرت و مبدأ آن را شناسایی کنیم.

انواع مغایرت های بانکی + مثال

مغایرت بانکی می‌تواند از دلایل متعددی منشأ بگیرد که مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیر هستند:

واریز نقدی در پایان روز کاری

این مشکل در وضعیتی ایجاد می‌شود که در دقایق پایانی روز، وجه نقد در اختیار بانک قرار گرفته؛ اما سیستم بانکداری ثبت آن را به روز بعد موکول می‌کند.

مثال: واریزی ساعت 19 ثبت شده؛ اما در بانک با تاریخ روز بعد نمایش داده می‌شود.

اشتباه در ثبت مبلغ واریز یا برداشت

خطاهای انسانی و محاسباتی در ثبت اعداد و ارقام، چه از سمت حسابدار شرکت یا از سمت بانک

مثال: ثبت شدن مبلغ ۵,۲۰۰,۰۰۰ تومان به‌جای ۵,۲۲۰,۰۰۰ تومان

چک های پرداختی ثبت شده اما وصول نشده

وضعیتی که شرکت چک صادر کرده اما گیرنده آن در موعد موردنظر چک را تحویل بانک نداده است.

مثال: چک 300 میلیون تومانی صادر شده؛ اما در وضعیت “در جریان وصول” باقی مانده است.

کسر کارمزد بدون اطلاع شرکت

بانک‌ها برای ارائه خدماتی مانند پیامک بانکی کارمزد کسر می‌کند و این مسئله می‌بایست تحت کنترل حسابدار قرار گیرد.

مثال: برداشت 5000 تومانی کارمزد پیامک بانکی بدون ثبت در دفاتر

واریزی مشتریان بدون اطلاع شرکت

مشتری مبلغی را به حساب شرکت واریز کرده ولی اطلاع رسانی نشده یا اسنادی در اختیار واحد حسابداری قرار نگرفته است.

برگشت چک مشتری بدون اطلاع شرکت

شرایطی که چک مشتری برگشت بخورد، ممکن است شرکت تا مدتی از این موضوع بی‌اطلاع بماند.

مثال و مسئله صورت مغایرت بانکی

برای درک عمیق‌تر صورت مغایرت بانکی و مغایرت گیری بانکی توجهتان را به مثال زیر جلب می‌کنیم:

• مانده حساب جاری شرکت شمس در پایان اردیبهشت سال 1405 مبلغ 1,500,000 ریال و مانده طبق صورت ارسالی بانک 1,150,000 ریال می‌باشد. عوامل مغایرت بعد از بررسی در صورت‌ها به شرح زیر بوده‌اند:
• چک با شماره 1010 بابت خرید اثاثه اداری به مبلغ 2,100,000 بوده است که حسابدار سهواً به مبلغ 1,200,000 میلیون ریال آن را ثبت کرده است.
• چک یکی از مشتریان به مبلغ 350,000 ریال صادر شده که به دلیل عدم موجودی توسط بانک برگشت داده شده است.
• شش فقره چک به مبلغ 700,000 ریال تا پایان بهمن‌ماه جهت وصول به بانک ارائه نشده‌اند.

بر اساس مواردی که در طول مقاله خواندید، هریک از این موارد زمینه‌ساز مغایرت و اختلاف حساب بوده که می‌بایست بر اساس روش‌های استاندارد حسابداری نسبت به رفع آن‌ها اقدام صورت گیرد.

پس از شناسایی دلایل مغایرت، با انجام ثبت‌های اصلاحی در دفاتر و نرم افزار حسابداری (مانند اصلاح مبالغ، ثبت چک‌های برگشتی یا وصول نشده و …) تلاش می‌کنیم تا مانده دفاتر با مانده بانک تطبیق داده شود. این فرآیند شفافیت و دقت مالی را تضمین کرده و از بروز خطاها و سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری می‌کند.